خوش آمدید

تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی

امروزه اعتبار يافته هاي علمي تحت تأثير روش يا روشهاي پژوهشي است كه محققين در فرايند تحقيق از آن بهره مي گيرند. در اين فرايند استفاده تحقيقات حوزه هاي گوناگون از روش هاي آماري از يك طرف و بهره گيري ازبرنامه هاي رايانه اي.ادامه مطلب...

تحلیل عاملی تاییدی و اکتشافی


از سوي ديگر شتاب فزايندهاي را به تحقيقات علمي بخشيده است. اگر چه توسعه اينگونه نرم- افزارها كمك زيادي به اين تحقيقات كرده است، اما عدم آشنايي برخي از محققين به روشهاي آماري و تكيه صرف به برنامه هاي آماري رايانه اي باعث گرديده است كه اشكالات اساسي از تحليلهاي آماري در مطالعات گوناگون حادث شود و زماني كه پاي روش هاي پيشرفته آماري و تجزيه و تحليل چند متغيره در تحقيقات باز مي- شود اينگونه اشتباهات مضاعفتر ميگردد. در اين ميان در دهههاي اخير روش هاي پيشرفته آماري مانند رگرسيون چندگانه، تحليل مسير، تحليل عاملي ( اكتشافي و تأييدي ) و مدلسازي معادلات ساختاري از جمله روشهايي است كه در سطح وسيع در تحقيقات علمي، پايان نامه هاي كارشناسي ارشد و بويژه رساله هاي دكتري براي بررسي و تحليل مدلهاي مفهومي، توسط بسياري از دانشجويان و محقيقن مورد استفاده قرار مي گيرد. هر چند توضيح و بحث در رابطه با روش هاي پيشرفته آماري در چهار چوب این کتاب تعریف نشده است، لذا در اين قسمت سعي بر آن است كه از بين روش هاي مذكور، موارد كاربرد و مفروضات دو روش تحليل عاملي اكتشافي و تأييدي  مورد بحث قرار گيرد.

تحليل عاملي يك روش آماري عمومي است كه به منظور دستيابي به مجموعه كوچكي از متغيرهاي مشاهده نشده كه به آن متغيرهاي نهفته ( مكنون )  يا عامل نيز ميگويند، از طريق كوواريانس بين مجموعه اي وسيعتر از متغيرهاي مشاهده شده كه آن را متغيرهاي آشكار نيز مي نامند مورد استفاده قرار مي گيرد. تحليل عاملي همچنين به منظور سنجش اعتماد يا پايايي و اعتبار يا روايي مقياسهاي اندازه گيري مورد استفاده   قرار مي گيرد (كلانتري،.  تحليل عاملي مي كوشد تعيين كند كه كدام مجموعه از متغيرهاي آشكار در خصايص واريانس-كوواريانس مشتركي سهيمند و سازه ها يا عامل هاي نظري (متغيرهاي پنهان)  مشابهي راتعريف مي كنند. تحليل عاملي فرض مي كند كه برخي عاملها ( كه به لحاظ تعداد كمتر از متغيرهاي مشاهده شده اند)، علت واريانس-كوواريانس مشترك در ميان متغيرهاي مشاهده شده اند. در عمل پژوهشگر داده هايي را براي متغيرهاي مشاهده شده (مانند آيتمهاي موجود در يك پرسشنامه) جمع آوري مي كند.  سپس به منظور اينكه تأييد كند اين دادهها مجموعهاي از متغيرها، سازه ها يا عامل هايي را تعريف مي كنند و يا اينكه متغيرهايي را كشف كند كه با عامل ها پيوند دارند تكنيك هاي تحليل عاملي(  اكتشافي و تأييدي ) را به كار مي برد ( شوماخر و لومكس، 2004 ). تحليل عاملي اكتشافي روشي است كه مي تواند به منظور ساده سازي متغيرهاي مورد مطالعه بر اساس هم وابستگي بين آنها مورد استفاده قرار گيرد. اين روش به طور سنتي براي كشف ساختار عمومي مجموعه اي از متغيرهاي آشكار ( قابل مشاهده ) و بدون تحميل ساختار از قبل تعيين شده در آثار پژوهشي به كار گرفته مي شود. در تحليل عاملي اكتشافي محقق از قبل مفروضات خاصي را دنبال نمي كند بلكه، در صدد تلخيص داده هاي مورد نظر در مجموعه كوچكتري از عامل هاست. در واقع تحليل عاملي اكتشافي عمدتاً فرضيه ساز و تئوري ساز است.

شباهت ها و تفاوت هاي تحليل عاملي اكتشافي و تأييدي
اين دو تكنيك داراي اشتراكات و اختلافاتي هستند كه ميتوان آنها را به شرح ذيل خلاصه كرد:
1-    هر دو روش بر مدلهاي آماري خطي استوار هستند،
2-    آزمونهاي آماري مرتبط با اين دو روش زماني معتبر هستند كه مفروضات آنها تحقق يابد،
3-    هر دو روش بر فرض توزيع نرمال استوار هستند.
4-    هر دو روش متغيرهاي مشاهده شده و سازه هاي نهفته را بهم مرتبط مي كنند.
5-    مفروضات مربوط به حجم نمونه براي هر دو روش يكسان مي باشد
6-     هر دو روش مفروضات يكساني در مورد سطح سنجش متغيرها دارند.
در كنار اشتراكات مذكور، تحليل عاملي اكتشافي را مي توان براساس ويژگيهايي خاص آن، از تحليل عاملي تأييدي متمايز ساخت كه عبارتند از
1-     اين روش مدل ساختار عاملي را تعيين مي كند.
2-    اين روش،  بيشترين واريانس را تبيين مي كند
3-     اين روش فاقد فرضيه بوده و خود فرضيه ساز و تئوري ساز است.  
در مقابل تحليل عاملي تأييدي نيز داراي ويژگيها و الزامات خاصي است كه عمده ترين آنها عبارتنداز
1-    اين روش بر اساس يك مدل از قبل طراحي شده دنبال مي شود كه مبتني بر تئوريها و مطالعات قبلي است
2-     دراين روش تعداد عامل ها از قبل توسط محقق در مدل پيش بيني مي شود
3-     در اين روش، از قبل مشخص مي شود كه كدام متغيرها بر هر يك از عامل ها بار شده اند
4-     در اين روش خطاها در مدل در نظر گرفته مي شوند.

معادلات ساختاری در AMOS  ,lisrel  انجام می شود:

تحلیل عاملی تاییدی و اکتشافی